Yapay Zekânın Sosyal Kabulü: CanikFest Örnek Olayı - KILIÇ, Berker; GÜMÜŞ, İrfan and KILIÇ, Esra and GÜMÜŞ, Nagihan and DEMİRCAN, Elif and ŞENTÜRK, Aysima and KAYA, Zehra and ÜNAL, Özge and TURNA, Özge and AYDIN, Cansu and BÜYÜK, Gökhan and YILMAZ, Fatma Beyza and ORUÇ ÇOBAN, Havvanur (PEARSON JOURNAL, 2026)
Yapay zekâ (YZ) sistemlerinin toplumsal kabulü yalnızca teknolojik yeterliliğe değil; güven, şeffaflık ve etik yönetişim gibi sosyoteknik koşullara da bağlıdır. Çok uluslu kamuoyu araştırmaları, YZ’ye yönelik tutumların “fayda” ile “risk” algısı arasında dalgalandığını, güven düzeyinin ise çoğu ülkede temkinli bir çizgide seyrettiğini göstermektedir (KPMG, 2023; Poushter, Fagan, & Corichi, 2023; Vogels, 2023). Bu çalışma, YZ’ye yönelik güvenin artırılmasında Bilgi Yolu stratejisinin (YZ okuryazarlığını yükseltmeye dönük müdahaleler) rolünü ve bu rolün iki kritik mekanizma üzerinden işleyişini tartışır: (i) açıklanabilir yapay zekâ (XAI) ile belirsizliğin azaltılması (Berger ve Calabrese, 1975; Gunning vd., 2019; Lundberg & Lee, 2017; Ribeiro, Singh, & Guestrin, 2016) ve (ii) YZ mühendislerinin yetkinliğine duyulan bilişsel güvenin oluşumu (Mayer, Davis, & Schoorman, 1995). Çalışma, CanikFest Yapay Zekâ temalı etkinliğe katılan katılımcılardan toplanan anket verileri (N=713) üzerinden, uygulamalı atölye deneyiminin YZ okuryazarlığı boyutları (farkındalık, kullanım, değerlendirme ve etik) ile güven/kabul değişkenleri arasındaki ilişkilerini hipotezler aracılığıyla analiz etmektedir.