Süpervizyon Eşliğinde Bilişsel Davranışçı Terapi Yaklaşımıyla Bulimia Nervoza: Olgusu Vaka Formülasyonu
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20156731Anahtar Kelimeler:
Bulimia Nervosa, Yeme bozuklukları, Bilişsel Davranışçı Terapi, Beden AlgısıÖzet
Bu olgu sunumunun amacı, DSM-V tanı kriterlerine göre Bulimia Nervosa semptomları gösteren 24 yaşındaki bir kadın danışana uygulanan Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) sürecini tanıtmak, açıklamak ve bunun beraberinde klinik sürecin vaka sunumu metodunda incelenmesidir. Çalışmada nitel yöntemlerden biri olan olgu sunumu deseni kullanılmıştır. Araştırma dahilinde, danışanla düzenli olarak oturumlar düzenlenmiştir. Bu sürecin içinde bilişsel yeniden yapılandırma, yeme davranışlarını gözlemleme ve eylemsel müdahale teknikleri uygulanmıştır. Danışanın tahmini 2020 yılından beridir süregelen tıkınırcasına yeme atakları yaşadığı ve bu atakları kilo alma, kilo alınca çirkinleşeceğini düşünme korkusuna bağlı telafi etme amaçlı kusma davranışlarının olduğu belirlenmiştir. Elde edilen raporlar, danışanın bedensel görüntüsüne bağlı aşırıya kaçan zihinsel meşguliyetlerinin, yeme davranışı üzerindeki hakimiyet kaybının ve bununla beraber gelen suçluluk, haya ve değersiz hissetme hislerinin azaldığını göstermiştir. Bunun beraberinde, bedeni algılama şeklinde kısmen iyileşme ve günlük davranışlarının düzelmesinde artış gözlenmiştir. Netice olarak, Bilişsel Davranışçı Terapi’nin Bulimia Nervosa semptomlarının azaltılabilmesinde geçerli bir yöntem olduğu gözlemlenmiştir. İlaveten gelişimsel hikayede yer almış olan olumsuz beden algısı ve öğrenilmiş yeme davranışlarının klinik müdahalelerde mühim olduğu gözlemlenmiştir. Bu yönde, yeme bozukluklarında sadece halihazırda var olan semptomların değil, gelişimsel ve bilişsel etmenlerin de göz önünde bulundurulması tavsiye edilmektedir. Gelecek çalışmalarda Bilişsel Davranışçı Terapinin yararlılığ daha geniş çalışma gruplarında gözlemlenmesi ve farklı terapi ekolleriyle karşılaştırma yapılması tavsiye edilmektedir.
Referanslar
Ağırman, A., & Maner, F. (2010). Yeme bozuklukları ve duygusal istismar: Olgu sunumu.
Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 23(2), 121–127.
Akyüz, S., & Karaaziz, M. (2024). Panik bozukluğunda bilişsel davranışçı terapi: Bir vaka sunumu. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 10(22), 97–120. https://doi.org/10.59304/ijhe.1449097.
Alantar, Z., & Maner, F. (2008). Bağlanma kuramı açısından yeme bozuklukları. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 9, 97–104.
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. American Psychological Association.
Bağrıaçık, B., & Karaaziz, M. (2025). Yeme bozukluğunda bilişsel davranışçı terapi olgu sunumu. PEARSON JOURNAL, 8(31), 28–35. https://doi.org/10.5281/zenodo.14955948.
Beck, A. T. (2019). Theoretical perspectives on clinical anxiety. In Anxiety and the anxiety disorders (pp. 183–196). Routledge.
Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond (2nd ed.). Guilford Press.
Bernard, J. M., & Goodyear, R. K. (2019). Fundamentals of clinical supervision (6th ed.). Pearson.
Boskind-Lodahl, M. (1976). Perfect daughters: Anorexia nervosa and bulimia. Journal of Psychology, 34(4), 553–560.
Bruch, H. (1973). Eating disorders: Obesity, anorexia nervosa, and the person within. Basic Books.
Bruch, H. (1982). Anorexia nervosa: Therapy and philosophy. American Journal of Psychiatry, 139(12), 1531–1538.
Brizzi, G., Sansoni, M., Di Lernia, D., Frisone, F., Tuena, C., & Riva, G. (2023). The multisensory mind: A systematic review of multisensory integration processing in anorexia and bulimia nervosa. Journal of Eating Disorders, 11(204). https://doi.org/10.1186/s40337-023-00930-9.
Cooper, M. J., Wells, A., & Todd, G. (2004). A cognitive model of bulimia nervosa. British Journal of Clinical Psychology, 43(1), 1–16.
Çelik, E. (2021). Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ve duygu düzenleme güçlüğü ile duygusal yeme ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi.
Dobson, K. S. (1989). A meta-analysis of the efficacy of cognitive therapy for depression.
Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57, 414–419.
Dönmez, R. B., Demirel, T. N., Bilgin, C., Tarhan, N., Örkçü, Ö., Ceylan, Z., & Guleken, Z. (2023). Comparative and predictive analysis of clinical and metabolic features of anorexia nervosa and bulimia nervosa. Archives of Health Science and Research, 15(4), 230–239. https://doi.org/10.34172/ahj.2023.1466.
Eroğlu, D., & Karaaziz, M. (2025). Yeme bozuklukları ve bilişsel davranışçı terapiye genel bakış. ASES EDUSCI (Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi), 5(1), 198–214. https://doi.org/10.5281/zenodo.15719001.
Fairburn, C. G. (1985). Cognitive-behavioral treatment for bulimia. The British Journal of Psychiatry, 146(6), 618–624.
Fairburn, C. G., Marcus, M. D., & Wilson, G. T. (1993). Cognitive-behavioral therapy for binge eating and bulimia nervosa. International Journal of Eating Disorders, 14(4), 357–370.
Fairburn, C. G. (2008). Cognitive behavior therapy and eating disorders. Guilford Press.
Fairburn, C. G., Cooper, Z., & Shafran, R. (2003). Cognitive behaviour therapy for eating disorders: A “transdiagnostic” theory and treatment. Behaviour Research and Therapy, 41(5), 509–528.
Faraji, H., & Fırat, B. (2022). Yeme bozuklukları ve duygular. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 153–174.
Gökdağ, C., & Sütcü, S. (2016). Major depresif bozukluk tedavisinde bilişsel davranışçı grup terapisinin uzun dönem etkililiği: Sistematik bir gözden geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8(Ek 1), 23–38.
Haynos, A. F., & Fruzzetti, A. E. (2011). Anorexia nervosa as a disorder of emotion dysregulation: Evidence and treatment implications. Clinical Psychology: Science and Practice, 18(3), 183–202.
Kelly, N. R., Cotter, E. W., & Mazzeo, S. E. (2014). Eating disorders and self-injury among adolescents. Journal of Adolescent Health, 54(3), 336–342.
Köroğlu, E. (2013). DSM-5 tanı ölçütleri el kitabı. Hekimler Yayın Birliği.
Lavender, J. M., Wonderlich, S. A., Engel, S. G., Gordon, K. H., Kaye, W. H., & Mitchell, J. E. (2015). Dimensions of emotion dysregulation in bulimia nervosa. European Eating Disorders Review, 23(3), 212–216.
Linardon, J., Wade, T. D., de la Piedad Garcia, X., & Brennan, L. (2017). The efficacy of cognitive-behavioral therapy for eating disorders: A systematic review and meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85(11), 1080–1094.
Oğur, M., & Taşkale, N. (2022). Yeme bozukluklarında geliştirilmiş bilişsel davranışçı terapi: Bulimiya nervoza üzerine bir gözden geçirme. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve
Araştırmalar Dergisi, 11(1), 58–73.
Özdel, K. (2015). Dünden bugüne bilişsel davranışçı terapiler: Teori ve uygulama. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatry–Special Topics, 8(2), 10–20.
Özcan, Ö., & Çelik, G. G. (2017). Bilişsel davranışçı terapi. Türkiye Klinikleri J Child Psychiatry-Special Topics, 3(2), 115–120.
Polivy, J., & Herman, C. P. (2002). Causes of eating disorders. Annual Review of Psychology, 53, 187–213.
Ramírez Cárdenas, J. A., Doncel Fonseca, J., Heredia Barreto, S., Mateus Alfonso, Y., & Cortes Neiza, N. (2023). Bulimia nervosa risk factors: Key elements of health care security. Revi Stice, E. (2002). Risk and maintenance factors for eating pathology: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 128(5), 825–848. sta Mexicana de Trastornos Alimentarios, 14(1).
Swanson, S. A., Crow, S. J., Le Grange, D., Swendsen, J., & Merikangas, K. R. (2011). Prevalence and correlates of eating disorders in adolescents. Archives of General Psychiatry, 68(7), 714–723.
Şar, H. A., Barut, Y., & Koç, M. (2007). Bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı grupla psikolojik danışmanın çocukluk çağı depresyonuna etkisi. SAÜ Eğitim Fakültesi Dergisi.
Türkçapar, H. (2008). Bilişsel terapi: Temel ilkeler ve uygulama (3. baskı). HYB Yayıncılık.
Türkçapar, M., & Sargın, A. (2012). Bilişsel davranışçı psikoterapiler: Tarihçe ve gelişim.
Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 1(1), 7–17.
Watkins, C. E., & Milne, D. L. (Eds.). (2014). The Wiley international handbook of clinical supervision. Wiley-Blackwell.
Watkins, C. E. (2011). Does psychotherapy supervision contribute to patient outcomes? The Clinical Supervisor, 30(2), 235–256.
Wilson, G. T., Grilo, C. M., & Vitousek, K. M. (2007). Psychological treatment of eating disorders. American Psychologist, 62(3), 199–216.
Yalnızoğlu Çaka, S., Çınar, N., & Altınkaynak, S. (2018). Adolesanda yeme bozuklukları.
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 7(1).
Yu, S., Zhang, Y., Shen, C., & Shao, F. (2023). Efficacy of pharmacotherapies for bulimia nervosa: A systematic review and meta-analysis. BMC Pharmacology and Toxicology, 24(72). https://doi.org/10.1186/s40360-023-00713-7.
Yücel, B. (2009). Yeme bozukluklarının klinik özellikleri ve tedavi yaklaşımları. Psikiyatri Dergisi, 21(4), 255–266.
Zereyalp, M., Kurtoğlu, M. B., & Boz, C. (2024). Yaygın anksiyete bozukluğunda çevrim içi yürütülen bilişsel ve davranışçı terapi: Bir olgu sunumu. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(1), 163–185.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 PEARSON JOURNAL
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
