Sosyal Medya Bağımlılığı ve Beden İmajı Algısı İlişkisinde Psikolojik Esnekliğin Aracı Rolü
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20274833Anahtar Kelimeler:
Sosyal Medya Bağımlılığı, Beden İmajı, Psikolojik EsneklikÖzet
Bu araştırmanın amacı, sosyal medya bağımlılığı ile beden imajı algısı arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolünü incelemektir. Araştırmada nicel yöntemlerden ilişkisel model tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ikamet eden 18 yaş ve üzeri bireyler oluşturmaktadır. Örneklem, gelişigüzel örnekleme yöntemi ile 386 katılımcıdan oluşturulmuştur. Veri toplama araçları olarak Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu, Beden İmajı Ölçeği ve Psikolojik Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulguları, sosyal medya bağımlılığı ile beden imajı arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu; sosyal medya bağımlılığı ile psikolojik esneklik arasında ise negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Beden imajı ile psikolojik esneklik arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bulgular, sosyal medya bağımlılığının beden imajını pozitif yönde yordığını, psikolojik esnekliğin ise beden imajını negatif yönde yordadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, sosyal medya bağımlılığı ile beden imajı arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin kısmi aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Araştırma bulgularından hareketle, sosyal medya bağımlılığının bireylerin beden imajı algısı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik olarak, psikolojik esnekliği geliştirmeyi hedefleyen psikoeğitim ve psikolojik danışma programlarının uygulanması önerilmektedir.
Referanslar
Andreassen, C. S. (2015). Online social network site addiction: A comprehensive review. Current Addiction Reports, 2(2), 175–184.
Andreassen, C. S., Pallesen, S., & Griffiths, M. D. (2017). The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey. Addictive Behaviors, 64, 287–293.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. baskı). Pegem Akademi.
Cash, T. F. (2004). Body image: Past, present, and future. Body Image, 1(1), 1–5.
Cash, T. F. (2012). Cognitive-behavioral perspectives on body image. In T. F. Cash (Ed.), Encyclopedia of body image and human appearance (pp. 334–342). Elsevier Academic Press.
Dittmar, H. (2009). How do “body perfect” ideals in the media have a negative impact on body image and behaviors? Journal of Social and Clinical Psychology, 28(1), 1–8.
Esnaola, I., Rodríguez, A., & Goñi, A. (2010). Body dissatisfaction and perceived sociocultural pressures: Gender and age differences. Salud Mental, 33(1), 21–29.
Fardouly, J., Diedrichs, P. C., Vartanian, L. R., & Halliwell, E. (2015). Social comparisons on social media: The impact of Facebook on young women's body image concerns and mood. Body Image, 13, 38–45.
Fardouly, J., Willburger, B. K., & Vartanian, L. R. (2018). Instagram use and young women's body image concerns and self-objectification: Testing mediational pathways. New Media & Society, 20(4), 1380–1395.
Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140.
Francis, A. W., Dawson, D. L., & Golijani-Moghaddam, N. (2016). The development and validation of the Comprehensive Assessment of Acceptance and Commitment Therapy Processes (CompACT). Journal of Contextual Behavioral Science, 5(3), 134–145.
Gloster, A. T., Meyer, A. H., & Lieb, R. (2017). Psychological flexibility as a malleable public health target: Evidence from a representative sample. Journal of Contextual Behavioral Science, 6(2), 166–171.
Harris, R. (2009). ACT made simple: An easy-to-read primer on acceptance and commitment therapy. New Harbinger Publications.
Karakuş, M., & Akbay, S. (2020). Ayrışma temelli terapiler: Temel yaklaşımlar ve uygulama. Journal of Cognitive Behavioral Psychotherapy and Research, 9(1), 27–38.
Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (37. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kashdan, T. B., & Rottenberg, J. (2010). Psychological flexibility as a fundamental aspect of health. Clinical Psychology Review, 30(7), 865–878.
Keles, B., McCrae, N., & Grealish, A. (2020). A systematic review: The influence of social media on depression, anxiety, and psychological distress in adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 79–93.
Kircaburun, K., & Griffiths, M. D. (2018). Instagram addiction and the Big Five of personality: The mediating role of self-liking. Journal of Behavioral Addictions, 7(2), 158–170.
Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311.
Levin, M. E., Twohig, M. P., & Hayes, S. C. (2012). Acceptance and commitment therapy for mental health problems: A review of recent randomized controlled trials. Journal of Contextual Behavioral Science, 1(1–2), 1–13.
Luoma, J. B., Hayes, S. C., & Walser, R. D. (2007). Learning ACT: An acceptance and commitment therapy skills-training manual for therapists. New Harbinger Publications.
McHugh, L., & Stewart, I. (2012). The self and perspective taking: Contributions and applications from modern behavioral science. New Harbinger Publications.
Montag, C., Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2015). Linking individual differences in online social networking site use to addictive tendencies. Computers in Human Behavior, 52, 1–10.
Perloff, R. M. (2014). Social media effects on young women’s body image concerns: Theoretical perspectives and an agenda for research. Sex Roles, 71(11–12), 363–377.
Perrin, A., & Anderson, M. (2019). Social media use in the U.S. Pew Research Center.
Peters, J. R., Eisenlohr-Moul, T. A., & Smart, L. M. (2016). Dispositional mindfulness and rejection sensitivity: The critical role of nonjudgment. Personality and Individual Differences, 93, 125–129.
Rolffs, J. L., Rogge, R. D., & Wilson, K. G. (2018). Disentangling components of flexibility via the Hexaflex model: Development and validation of the Multidimensional Psychological Flexibility Inventory (MPFI). Assessment, 25(4), 458–482.
Sandoz, E. K., Wilson, K. G., Merwin, R. M., & Kellum, K. K. (2013). Assessment of body image flexibility: The Body Image–Acceptance and Action Questionnaire. Journal of Contextual Behavioral Science, 2(1–2), 39–48.
Saylan, E., & Soyyiğit, V. (2022). Dimensions of body image: Body image scale. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 12(65), 229–247.
Schwartz, S. J., Zamboanga, B. L., Luyckx, K., Meca, A., & Ritchie, R. A. (2013). Identity in emerging adulthood: Reviewing the field and looking forward. Emerging Adulthood, 1(2), 96–113.
Şahin, C., & Yağcı, M. (2017). Sosyal medya bağımlılığı ölçeği-yetişkin formu: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(1), 523–538.
Tiggemann, M. (2015). The status of media effects on body image research: Commentary on articles in the themed issue on body image and media. Media Psychology, 17(2), 127–133.
Tiggemann, M., & Slater, A. (2014). NetGirls: The Internet, Facebook, and body image concern in adolescent girls. International Journal of Eating Disorders, 47(6), 630–643.
Twohig, M. P., & Levin, M. E. (2017). Acceptance and commitment therapy as a treatment for anxiety and depression: A review. Psychiatric Clinics of North America, 40(4), 751–770.
Yılmaz, M., Üner, M., Akal, A. D., & Tatlısu, F. (2025). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, yaşam doyumu ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiler. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 8(2), 1–12.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 PEARSON JOURNAL
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
